Νεκτάριος Μπέσης-Δημοσιογράφος-Συγγραφέας: Σταθμός στην πορεία μου είναι το τελευταίο μου βιβλίο, «Στη σκιά του ουρανού».

 

Νεκτάριος Μπέσης-Δημοσιογράφος-Συγγραφέας

Πώς θα περιγράφατε τη μέχρι σήμερα επαγγελματική σας πορεία ανάμεσα στη συγγραφή, τη δημοσιογραφία και τη συνεργασία σας με την UNESCO;

Αν έπρεπε να βάλω τίτλο στη μέχρι σήμερα επαγγελματική μου διαδρομή, θα τον έλεγα «ένας χορός ανάμεσα στις λέξεις και στους ανθρώπους». Σταθερή μου πυξίδα είναι το International Dance Council (CID), Είναι ο χώρος όπου η διεθνής συνεργασία και η πολιτιστική δράση αποκτούν συγκεκριμένο αντίκρισμα και  έναν ρυθμό που, ευτυχώς, δεν χάνει ποτέ το μέτρο του. Η δημοσιογραφία εμφανίζεται στη διαδρομή μου σαν μια ζωντανή παρένθεση που μου θυμίζει τη χαρά της επικοινωνίας και της άμεσης καταγραφής της πραγματικότητας. Είναι η στιγμή που αφήνω για λίγο τα έγγραφα και πιάνω το μικρόφωνο. Η συγγραφή μια  μυστική διαδικασία. Δεν υπακούει σε ωράρια ούτε σε πρακτικά συνεδριάσεων, έρχεται όταν οι λέξεις αποφασίσουν ότι ήρθε η ώρα να χορέψουν μόνες τους. εκεί όπου όλα ξεκινούν, με  σιωπή και  γιατί όχι,  μια μικρή δόση δημιουργικού χάους.

Ποια ήταν η καθοριστική στιγμή που σας οδήγησε να ασχοληθείτε επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία; Θεωρείτε ότι η δημοσιογραφία ήταν συνειδητή επιλογή ή προέκυψε μέσα από τις συγκυρίες της ζωής σας;

Η δημοσιογραφία δεν ήταν μια αυστηρά προσχεδιασμένη επιλογή, προέκυψε σχεδόν απρόσμενα, σαν εκείνες τις συναντήσεις που μοιάζουν τυχαίες αλλά τελικά αφήνουν και ένα αποτύπωμα. Η γνωριμία μου με τη δημοσιογράφο και χορογράφο Μαρία Μουρατίδου ξεκίνησε εντελώς αυθόρμητα. Μια δοκιμή χωρίς ιδιαίτερες προσδοκίες, Κι όμως, άρχισε σιγά σιγά να με κερδίζει. Στην αρχή το αντιμετώπισα με ελαφρότητα, έπειτα  άρχισε να με διαποτίζει. Θα έλεγα πως άρχισα να μιθριδατιζω,  η ένταση της επικαιρότητας, η αδρεναλίνη της έρευνας, μπήκαν μέσα μου σαν ένα γλυκό δηλητήριο, όχι για να με βλάψουν, αλλά για να με κρατήσουν σε εγρήγορση. Παρόλα αυτά, δεν αποτέλεσε ποτέ την κύρια επαγγελματική μου ταυτότητα. Δεν είναι ο κεντρικός άξονας της εργασίας μου, αλλά μια  παράλληλη διαδρομή . Είναι εκεί, ως εσωτερική πρόκληση , ξεκίνησε τυχαία,  παραμένει, μια επιλογή.

 

Ποιες αξίες θεωρείτε αδιαπραγμάτευτες στο δημοσιογραφικό λειτούργημα;

θεωρώ αδιαπραγμάτευτες την αλήθεια και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο. Η ευθύνη  είναι μεγάλη,  οφείλει να μην παραπλανά. Η ανεξαρτησία σκέψης και η διασταύρωση των γεγονότων, είναι  καθήκον. Χωρίς αυτές, η ενημέρωση χάνει το νόημα της.

 

 

Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στα πρώτα σας βήματα και πώς τις ξεπεράσατε;

Στα πρώτα μου βήματα η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν η αμφιβολία,  αν ανήκω πραγματικά σε αυτόν τον χώρο και αν η φωνή μου έχει λόγο ύπαρξης. Υπήρξαν στιγμές ανασφάλειας και προκλήσεων. Τις ξεπέρασα με επιμονή και πιστεύοντας  ότι η συνέπεια τελικά δικαιώνει την προσπάθεια.

 

Η συνεργασία με την UNESCO

Η συνεργασία μου με την UNESCO, μέσα από το International Dance Council (CID), αποτελεί για μένα έναν  άξονα δράσης. Είναι μια διαρκής δέσμευση απέναντι στον πολιτισμό και τη διεθνή συνεργασία. Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο, ο χορός αντιμετωπίζεται ως μέσο διαλόγου και πολιτιστικής γεφύρωσης. Η συμμετοχή σε ένα διεθνές δίκτυο ανθρώπων που υπηρετούν την τέχνη με συνέπεια ενισχύει την αίσθηση αποστολής. Είναι ένας χώρος όπου ο πολιτισμός γίνεται συλλογική δημιουργία.

 

Ποιος είναι ο ρόλος σας στην UNESCO και ποιες είναι οι βασικές σας αρμοδιότητες;

Ο ρόλος μου είναι κυρίως  υποστηρικτικός προς δράσεις που προάγουν τον χορό ως παγκόσμια πολιτιστική γλώσσα. Εστιάζω στη στήριξη πρωτοβουλιών που ενισχύουν τη διεθνή συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών και τη φιλία των λαών μέσα από την τέχνη. Περισσότερο από επιμέρους αρμοδιότητες, με ενδιαφέρει η καλλιέργεια ενός πνεύματος ενότητας και  συνύπαρξης. Ο χορός, άλλωστε, δεν γνωρίζει σύνορα, φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, με σεβασμό.

 

Πώς επηρεάζει η συνεργασία σας με έναν διεθνή οργανισμό το επαγγελματικό και προσωπικό σας όραμα;

Η συνεργασία μου με έναν διεθνή οργανισμό, δεν διαμορφώνει από μόνη της κανένα όραμα, και καμία ιδιότητα δεν καθορίζει έναν άνθρωπο. Ωστόσο, μέσα από αυτή την εργασία έχει τύχει να συναντήσω ανθρώπους εξαιρετικά επιδραστικούς,  προσωπικότητες με σκέψη, ήθος και διεθνή εμπειρία. Αυτές οι συναντήσεις είναι που τελικά αφήνουν ένα αποτύπωμα. Πολλές φορές, μέσα από έναν διάλογο ή μια συνεργασία, γεννιούνται νέες οπτικές που επηρεάζουν βαθιά και τη ζωή και τη σκέψη σου στο διηνεκές.

 

Ποια ζητήματα πολιτισμού, εκπαίδευσης ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρείτε σήμερα πιο κρίσιμα σε παγκόσμιο επίπεδο;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα πιο κρίσιμα ζητήματα  είναι βαθιά ανθρώπινα και μόνο. Στον πολιτισμό, το στοίχημα είναι η διατήρηση της ταυτότητας  αλλά με σεβασμό στη διαφορετικότητα. Στην εκπαίδευση, η  καλλιέργεια κριτικής σκέψης και η ισότιμη πρόσβαση για όλους. Στα ανθρώπινα δικαιώματα, η έμπρακτη προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ανεξάρτητα για όλους. Παράλληλα, ο κόσμος χρειάζεται να πάψει να επιρρίπτει διαρκώς ευθύνες στους άλλους και να αναλαμβάνει ο ίδιος το μερίδιο που του αναλογεί. Δεν πρέπει να επηρεαζόμαστε από την απαισιοδοξία ούτε να υποκύπτουμε σε μια γενικευμένη αίσθηση αδυναμίας. Πρέπει να γινόμαστε η εξαίρεση, γιατί όσο υπάρχει η εξαίρεση, ο κανόνας δεν θα ταυτίζεται ποτέ με την αλήθεια. Η αλλαγή ξεκινά από όσους επιμένουν να δρουν με συνείδηση και ευθύνη  στο δυνατό καλό.

 

Υπάρχει κάποιο πρόγραμμα ή δράση της UNESCO στην οποία συμμετείχατε και σας σημάδεψε ιδιαίτερα;

Η συμμετοχή μου σε συνέδρια που στόχευαν στη διάχυση του πολιτισμού ως μέσου διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικούς λαούς. Μια υπενθύμιση της δύναμης της τέχνης να γεφυρώνει διαφορές και να εμπνέει συλλογική δράση. Στιγμές  γεμάτες δημιουργικότητα, ενθουσιασμό και συνεργασία, με έκαναν να καταλάβω ότι η πολιτιστική ανταλλαγή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά θεμέλιο για μια κοινωνία που επιθυμεί να σέβεται και να αλλάζει συνεχώς.

 

Πώς συνδυάζεται η διεθνής οπτική της UNESCO με τη δική σας δημοσιογραφική και συγγραφική ταυτότητα;

Σίγουρα, προσφέρει ένα πλαίσιο διαφορετικών πολιτιστικών προοπτικών, αλλά ξέρετε κάτι; Δεν αλλάζει την προσωπική μου ταυτότητα ούτε στα ρεπορτάζ που κάνω ούτε ως συγγραφέας. Αυτοί παραμένουν οι δικοί μου χώροι έκφρασης, όπου η παρατήρηση και η έμπνευση ακολουθούν τους δικούς τους ρυθμούς. Η διεθνής εμπειρία φέρνει, όμως, νέες ιστορίες στο τραπέζι. Είναι σαν ένα παράθυρο ανοιχτό στον κόσμο, μια μικρή Οδύσσεια, θα έλεγα, όπως η ίδια η ζωή, φεύγεις, δοκιμάζεσαι, προσπαθείς να επιστρέψεις, ανακαλύπτοντας τον εαυτό σου μέσα στο ταξίδι. Προσπαθείς να φτάσεις σε μια Ιθάκη, αλλά όπως έλεγε και ο Κωνσταντίνος Καβάφης, δεν έχει σημασία ο προορισμός αλλά το ταξίδι. Μάλλον είμαστε φτιαγμένοι για να ταξιδεύουμε συνεχώς και όχι για να φτάσουμε κάπου, γι’ αυτό, καλό είναι να μην μένουμε αδρανείς ποτέ, αλλά να συνεχίζουμε το δικό μας ταξίδι, με οποιονδήποτε τρόπο, ακόμη και μέσα από οθόνες και πληκτρολόγια, να ψάχνουμε συνεχώς για νέες ταυτότητες.

Η συγγραφική του πορεία

 

Πότε γεννήθηκε η ανάγκη για συγγραφή και τι ήταν αυτό που σας ώθησε να εκδώσετε το πρώτο σας βιβλίο;

Γεννήθηκε αθόρυβα, σαν το πρώτο φως που διαπερνά ένα δάσος, χωρίς να το καταλαβαίνεις αμέσως. Ήταν εκεί κάθε φορά που οι λέξεις φύτρωναν μέσα σου σαν μικρά λουλούδια μετά τη βροχή, γλιστρούσαν σαν σαλιγκάρια, ή σαν ένα ποτάμι που κυλά ανάμεσα σε βράχους και λιβάδια, άλλοτε ήρεμο, σε μερικά σημεία ταραγμένο,  ζητώντας απλώς να βρουν τον δρόμο τους, όπως και έγινε. Όταν ήρθε η στιγμή να εκδώσω το πρώτο μου βιβλίο, δεν ήταν η ανάγκη της αναγνώρισης,  ήταν η εσωτερική επιθυμία να μοιραστώ αυτό το ζωντανό ταξίδι. Όπως δύο ηλιοτρόπια που την ημέρα κοιτάζουν τον ήλιο και το βράδυ το ένα το άλλο, έτσι κι εγώ, μένοντας μόνος μου με τις λέξεις, ανεπηρέαστος,  απλώς άφησα τα ποιήματα να ανθίσουν και να γίνουν βιβλίο, Βιβλία, ένας σύγχρονος Οδυσσεύς  στο συγγραφικό ταξίδι που δεν θα φτάσει ποτέ στην Ιθάκη, ελπίζω.

Ποια είναι τα βασικά θεματικά πεδία που σας απασχολούν στα έργα σας;

Στα έργα μου, τα βασικά θεματικά πεδία κινούνται γύρω από τον εσωτερικό κόσμο  και τις μεταβάσεις του,  από το φως στον ουρανό, από τη μοναξιά στη συνύπαρξη. Η φύση λειτουργεί ως καθρέφτης, ουρανός, δάση, χρώματα και σιωπή γίνονται αγάπη, νοσταλγία και προσμονή. Τέλος, ο στοχασμός διατρέχει όλα τα έργα μου, ανοίγοντας μικρά παράθυρα στη φαντασία και την ανθρώπινη εμπειρία. Στην εποχή των αλγορίθμων, κανείς δεν συγκινείται από κάποιον που γράφει για ασφάλεια και ακινησία, τα ποιήματα μου έχουν μια διαρκή κίνηση, περιπλάνηση. Η ακινησία σημαίνει κίνδυνο, η αναζήτηση σημαίνει ζωή. Αυτά τα ποιήματα ψάχνουν συνεχώς κάτι, ακόμη και όταν έχουμε φτάσει σε Ιθάκες, δεν γράφτηκαν για να σταθούν στο τέλος, αλλά για να πηγαίνουν, να διασχίζουν σκέψεις, σαν ποτάμια, όπως είπα πριν, που δεν σταματούν ποτέ. Είναι ένα διαρκές ταξίδι, όπου η γραφή, γίνεται τα ίδια τα φτερά, με τα οποία θα πετάξουμε μακριά.

 

Σε ποιο βαθμό η δημοσιογραφική σας εμπειρία επηρεάζει τη συγγραφική σας γραφή;

Δεν είναι απαραίτητο να μπερδεύονται τα δύο. Η γραφή ζει με δικούς της ρυθμούς,  είναι ένας χώρος ελευθερίας, ονειροπόλησης και αναζήτησης, όπου οι λέξεις κυλούν μόνες τους, άλλοτε ήρεμες, άλλοτε ταραγμένες.

 

Υπάρχει κάποιο βιβλίο σας που θεωρείτε σταθμό στην πορεία σας και γιατί;

Θα έλεγα ότι σταθμός στην πορεία μου είναι το τελευταίο μου βιβλίο, «Στη σκιά του ουρανού». Είναι το πιο προσωπικό μου έργο, εκεί που η φωνή μου ακούγεται πιο καθαρά, χωρίς περιορισμούς. Κάθε σελίδα  αντανακλά τον εσωτερικό κόσμο, σκέψεις και ανησυχίες Είναι ένα ταξίδι που με εκφράζει πλήρως και όπου η συγγραφή γίνεται απόλυτα «εγώ». Είναι ποιήματα που δεν μας διδάσκουν, πώς θα φτάσουμε κάπου, αλλά πώς θα συνεχίζουμε, αυτό που πραγματικά χρειάζεται ο αναγνώστης, η δύναμη να αναζητά και να συνεχίζει την περιπλάνηση.

 

Ποιο μήνυμα επιθυμείτε να μεταφέρετε στους αναγνώστες μέσα από τα έργα σας;

Είναι ότι όλα γύρω μας έχουν τη δύναμη να αλλάζουν, όπως κι εμείς. Η σκέψη μας είναι ο ίδιος μας ο εαυτός και συγχρονίζεται με όλη τη φύση γύρω μας, κάθε λέξη, κάθε μικρή πράξη μας, είναι μία μικρή σύνδεση με  εμάς και με το σύμπαν. Η ζωή είναι αναζήτηση. Η ποίηση θα υπάρχει πάντα, ακόμα και χωρίς εμάς, σαν ένας άνεμος που χαϊδεύει τις καλαμιές, υπενθυμίζοντας ότι το θαύμα είναι η κίνηση των πραγμάτων.

 

Πώς διαχειρίζεστε τη σχέση έρευνας και έμπνευσης κατά τη συγγραφή;

Χωρίς έμπνευση ο ποιητής δεν είναι ποιητής, η φαντασία του είναι η δύναμη που κάνει τα ποιήματα αληθινά. Εμπνέομαι από τη φύση γύρω μου και από τον ίδιο μου τον εαυτό, από ό,τι επιλέγει να μου φανερωθεί, χωρίς κάποια διερεύνηση.  Είναι σαν να με διαλέγει το σύμπαν, αναιρώντας τη λογική και τους νόμους που διέπουν το σύμπαν,  εγώ απλώς υποδέχομαι ότι ήδη υπάρχει, αφήνοντας τη φαντασία να τα αναστήσει.

 

Ποια θεματολογία επιλέγετε να αναδεικνύετε μέσα από το EMVPNEWS;

Ασχολούμαι με την τέχνη, αλλά όπως της αξίζει, δηλαδή πρωτότυπα, με χιούμορ,  λίγη αταξία, σαν πινέλα που κάνουν ζιγκ-ζαγκ και  λέξεις που χορεύουν τανγκό ανάμεσα στις γραμμές, χωρίς κανόνες, αλλά με πολύ κέφι.

 

Πώς αξιολογείτε τον ρόλο των σύγχρονων ψηφιακών μέσων ενημέρωσης στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης;

Δεν πιστεύω ότι τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης πρέπει να διαμορφώνουν γνώμες ή να δίνουν έτοιμες απαντήσεις. Ο ρόλος τους θα έπρεπε να είναι να δημιουργούν ένα έδαφος όπου όλοι συνειδητοποιούμε ότι δεν υπάρχουν απόλυτες απαντήσεις, είμαστε διαφορετικοί, έχουμε διαφορετικές απαντήσεις, αλλά μοιραζόμαστε τα ίδια ερωτήματα. Επιπλέον, τα ψηφιακά μέσα θα έπρεπε να καταγράφουν την είδηση όπως είναι, χωρίς σκοπούς ή προθέσεις.  Όπως έλεγε και ο Ουμπέρτο Έκο στο - Η Σημειολογία στην καθημερινή ζωή - , η είδηση δεν είναι «ένας κακός άνθρωπος κλώτσησε έναν κακόμοιρο σκύλο», αλλά απλώς ότι «ένας άνθρωπος κλώτσησε έναν σκύλο». Η αλήθεια πρέπει να φτάνει ατόφια, χωρίς να διαμορφώνει γνώμες, αφήνοντας χώρο στην κριτική, την αμφιβολία και τη συνείδηση του καθενός.

 

Πιστεύετε ότι η ανεξάρτητη δημοσιογραφία σήμερα δοκιμάζεται; Και αν ναι, με ποιον τρόπο;

Σήμερα, η ανεξάρτητη δημοσιογραφία δοκιμάζεται έντονα. Μόνο τα μικρά μέσα καταφέρνουν σε κάποιο βαθμό να παραμένουν ανεξάρτητα, με ελάχιστες εξαιρέσεις στα μεγαλύτερα. Κάποτε υπήρχαν δημοσιογράφοι ανεπηρέαστοι, που διατηρούσαν τον δικό τους χαρακτήρα και είχαν ένα κοινό που τους εμπιστευόταν. Πλέον, τα περισσότερα μέσα έχουν μια κοινή γραμμή, και οι δημοσιογράφοι ακολουθούν αυτήν, με αποτέλεσμα η φωνή τους να χάνει την αυθεντικότητα και την ατομικότητα που κάποτε τους χαρακτήριζε.

 

 Προσωπική οπτική και μέλλον

 

Τι σημαίνει για εσάς επιτυχία;

Είναι ένα απρόσμενο φως που πέφτει πάνω σε ένα φύλλο δέντρου και ξαφνικά σου φέρνει χαμόγελο χωρίς λόγο. Είναι η στιγμή που νιώθεις ότι η φαντασία σου συναντά κάτι αληθινό, έστω και για λίγο, σαν να βρίσκεις μια μικρή Ιθάκη μέσα στην καθημερινότητα, χωρίς να την περίμενες, και να καταλαβαίνεις ότι το ταξίδι ήταν η ίδια η επιτυχία. Όλοι θα πουν «Μα τι λέει αυτός;», αλλά όλοι μέσα βαθιά ξέρουν ότι αυτή είναι μια μικρή αλήθεια,  απλώς δεν το λένε.

 

Ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για τα επόμενα χρόνια;

Το προσωπικό μου όραμα δεν κοιτάει μακριά,  με νοιάζει μόνο το τώρα, Να ζω τις στιγμές που με διαπερνούν, να γελάω και να αφήνω τη ζωή να με εκπλήσσει κάθε μέρα.

 

Υπάρχει κάποιο νέο συγγραφικό ή δημοσιογραφικό εγχείρημα που ετοιμάζετε;

Όχι, είναι πολύ νωρίς για κάτι συγκεκριμένο, παρ’ όλα αυτά, πάντα γράφω, χωρίς να το ξέρω. Συνειδητοποιώ ένα έργο μόνο όταν ολοκληρωθεί, ενώ ήδη υπάρχει στις σκέψεις μου, ένας σπόρος που περιμένει τη στιγμή να βγει στο φως.

 

Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο άνθρωπο που επιθυμεί να ασχοληθεί με τη συγγραφή ή τη δημοσιογραφία;

Θα του έλεγα: μην το κάνεις!… Πλάκα κάνω, φυσικά. Αλλά σοβαρά τώρα, να μην βιάζεται, να μην τρέχει για αποτελέσματα. Να το ζει όμορφα, γαλήνια, σαν να περπατάει σε ένα δάσος όπου όλα φυτρώνουν μόνα τους. Να είναι καλός παρατηρητής , να ακούει, να εκπαιδεύει τη φαντασία του, τα υπόλοιπα έρχονται σαν δώρα που δεν τα περιμένεις.

Ποια είναι η μεγαλύτερη ευθύνη ενός ανθρώπου που διαχειρίζεται τον λόγο δημόσια;

Η μεγαλύτερη ευθύνη ενός ανθρώπου που διαχειρίζεται τον λόγο δημόσια είναι να παραμένει άμωμος, να μην επιτρέπει στα συμφέροντα να λογοκρίνουν τη φωνή του. Ο λόγος του πρέπει να είναι αδιάβλητος, γιατί έχει δύναμη να φωτίζει αλλά και να παραπλανά. Είναι σαν ένα ποτάμι που διασχίζει τον κόσμο, όπως είπαμε και πριν,  αν μολυνθεί, η επίδρασή του από κει και πέρα, γίνεται καταστροφική. Ο δημόσιος λόγος δεν είναι παιχνίδι, είναι ευθύνη και απαιτεί συνέπεια, ακόμα και όταν αυτή δεν συμφέρει ή δεν βολεύει κανέναν.

Δημήτρης Γατσιόπουλος Δημοσιογράφος